De smartphonemarkt is een van de onzichtbare pijnpunten van de klimaatcrisis. Voor elk nieuw toestel worden metalen uit mijnen gehaald, fabrieken opgestart en wereldwijde logistieke ketens in beweging gezet. Gemiddeld veroorzaakt de productie van één smartphone tussen de 55 en 95 kilo CO₂-equivalent, waarbij zo’n 90 tot 95 procent van de uitstoot in de productiefase zit. Tegelijkertijd worden toestellen in Europa na grofweg drie tot vier jaar vervangen, vaak terwijl ze technisch nog goed functioneren. En in Nederland liggen naar schatting 26 à 27 miljoen oude smartphones ongebruikt in lades en kasten, vol herbruikbare grondstoffen die niet terugkeren in de kringloop. Wat verduurzaming betreft, kunnen er op de smartphonemarkt dus zeker nog grote stappen worden gezet.
Smartphones langer gebruiken
Duurzamer gebruik begint bij één simpele vuistregel: rek de levensduur van het toestel maximaal op. Omdat het grootste deel van de CO₂-voetafdruk in de productie zit, daalt de impact per jaar sterk als een smartphone in plaats van drie jaar bijvoorbeeld vijf of zes jaar meegaat. Analyses laten zien dat het verlengen van de gebruiksduur met enkele jaren de totale klimaatschade met tientallen procenten kan verminderen. Dat vraagt natuurlijk ook dat we bewust met ons apparaat omgaan: een batterij kun je laten vervangen in plaats van direct een nieuw toestel te kopen. Je kunt ook een hoesje en screenprotector gebruiken om glasschade te voorkomen. In de praktijk is de meest duurzame smartphone vaak de telefoon die al in de broekzak zit en die je niet vervangt.
Oude toestellen een nieuw leven geven
Wie ondanks dit alles besluit om een nieuw toestel te kopen, kan de impact beperken door het oude apparaat actief in de kringloop te houden. Je kunt bijvoorbeeld je iPhone 15 Pro Max verkopen voor een hoge prijs, in plaats van die telefoon ongebruikt in een lade te laten liggen. Dat levert direct geld op én vergroot de kans dat het toestel langer wordt gebruikt, waardoor de totale hoeveelheid geproduceerde smartphones en de benodigde grondstoffen beperkt blijven. Bij toestellen die niet meer geschikt zijn voor hergebruik, zorgen professionele inruil- en inzamelsystemen ervoor dat kritieke grondstoffen worden teruggewonnen in plaats van voorgoed verloren te gaan in de wereldwijde e-wasteberg. Vanuit zowel klimaat- als grondstoffenperspectief is het verschil tussen vergeten in een kast en ingeleverd aanzienlijk.
Duurzaam en slim ontwerp
Op systeemniveau spelen producenten en wetgevers een belangrijke rol. Zo heeft het Europees Parlement bijvoorbeeld een richtlijn inzake het recht op reparatie goedgekeurd, een maatregel die de hoeveelheid afval moet verminderen. Producenten kunnen bovendien inzetten op een langere softwareondersteuning. Consumenten kunnen hier zeker enige invloed op hebben. Ze kunnen bijvoorbeeld bewust kiezen voor fabrikanten die inzetten op repareerbare en duurzame modellen. Voorbeelden hiervan zijn het Nederlandse Fairphone en het Duitse Shift. Minder snel nieuwe apparaten kopen helpt ook, want dit moedigt producenten aan om te focussen op langere ondersteuning in plaats van productontwikkeling. Durf tot slot ook zelf een refurbished apparaat te kopen. Daarmee bespaar je veel geld en verlaag je de CO2-impact.