Elke keer dat je een vraag stelt aan een AI-chatbot, verbruik je evenveel stroom als een lamp die een uur brandt. Dat klinkt misschien onschuldig, maar als je bedenkt hoeveel mensen AI dagelijks gebruiken, begrijp je waarom AI slecht is voor het milieu. De technologie achter tools als ChatGPT vreet energie, stoot CO2 uit en legt een steeds grotere druk op het stroomnet.
Hoe komt het dat AI zoveel energie verbruikt?
AI-systemen werken met enorme hoeveelheden data. Om antwoorden te genereren, voeren krachtige computers miljoenen berekeningen per seconde uit. Die computers staan in grote datacenters en die draaien dag en nacht door. Ze verbruiken niet alleen stroom om te rekenen, maar ook om zichzelf koel te houden. Zonder goede koeling overklokt de hardware en valt het systeem uit.
Er zijn twee momenten waarop AI veel energie verbruikt. Het eerste moment is het trainen van een AI-model. Daarbij leert het systeem van gigantische hoeveelheden tekst, afbeeldingen of andere data. Dat proces kan weken duren en trekt enorm veel stroom. Het tweede moment is het gebruik zelf: elke zoekopdracht, elk gegenereerd plaatje en elke vraag aan een chatbot kost rekenkracht en dus energie.
Vergelijking met gewone zoekopdrachten
Een gewone Google-zoekopdracht verbruikt weinig energie. ChatGPT verbruikt naar schatting zo’n 25 keer meer energie dan zo’n standaard Google-zoekopdracht. Dat komt omdat een zoekmachine vooral bestaande informatie opzoekt en doorlinkt. Een AI-chatbot denkt elke keer opnieuw na en genereert zelf een antwoord. Dat kost veel meer rekenkracht.
Als AI de komende jaren zo snel blijft groeien als nu, zouden datacenters voor AI tegen 2030 naar schatting twee keer zoveel energie verbruiken als heel Frankrijk nu gebruikt. Dat zijn enorme hoeveelheden stroom die ergens vandaan moeten komen.
Wat is de CO2-uitstoot van AI?
De klimaatimpact van AI hangt sterk af van hoe de stroom voor datacenters wordt opgewekt. Komt die stroom uit kolencentrales of gascentrales, dan stoot het datacenter veel CO2 uit. Komt de stroom uit zonne-energie of windenergie, dan is de uitstoot veel lager.
Het probleem is dat de vraag naar stroom door AI zo snel stijgt, dat duurzame energiebronnen het niet altijd kunnen bijbenen. Datacenters in regio’s waar de stroomvoorziening nog deels op fossiele brandstoffen draait, dragen daardoor direct bij aan de uitstoot van broeikasgassen. Bovendien maakt de extra vraag naar elektriciteit het moeilijker om andere sectoren, zoals transport, te verduurzamen. De stroom die een datacenter gebruikt, is stroom die niet beschikbaar is voor het laden van elektrische auto’s of het verwarmen van huizen zonder gas.
Niet alleen stroom: ook water en grondstoffen
Energie is niet het enige probleem. Datacenters gebruiken ook grote hoeveelheden water om servers te koelen. Dat water wordt deels verdampt en gaat verloren. In gebieden waar water schaars is, zorgt dit voor extra druk op de lokale watervoorziening.
Daar komt bij dat de hardware in datacenters, zoals grafische processoren, kostbare en schaarse grondstoffen bevat. Denk aan zeldzame metalen die worden gewonnen in landen waar de arbeidsomstandigheden en milieuregels lang niet altijd streng zijn. De productie van die chips kost ook energie en laat een ecologisch spoor achter nog voordat de AI ook maar één vraag heeft beantwoord.
Wat kun jij hieraan doen?
De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de individuele gebruiker. Grote techbedrijven hebben een veel grotere invloed op de totale milieubelasting dan jij als enkeling. Maar er zijn toch dingen waar je op kunt letten:
- Gebruik AI alleen als het echt iets toevoegt. Een simpele zoekvraag hoef je niet aan een AI-chatbot te stellen.
- Kies voor aanbieders die hun datacenters op groene stroom laten draaien.
- Wees je bewust van het verschil: een tekstsamenvatting maken of een document vertalen is een zinvol gebruik. Een AI om de haverklap vragen wat het weer is, niet.
- Vraag als bedrijf of organisatie je leverancier hoe de energie voor hun AI-diensten wordt opgewekt.
Groeit het probleem nog verder?
AI wordt steeds populairder en de modellen worden steeds groter en complexer. Nieuwe versies van AI-modellen vergen doorgaans meer rekenkracht dan oudere versies. Tenzij er grote doorbraken komen in energiezuinige chips of in de manier waarop AI-modellen werken, zal de milieubelasting de komende jaren verder toenemen.
Techbedrijven zeggen dat ze werken aan duurzamere datacenters en efficiëntere modellen. Maar critici wijzen erop dat de groei van AI-gebruik die winst steeds weer tenietdoet. Meer gebruikers, meer vragen, meer stroom: het is een cirkel die moeilijk te doorbreken is zonder serieuze keuzes.
AI is een krachtige technologie met veel nuttige toepassingen. Maar de milieuprijskaart is groter dan de meeste mensen zich realiseren. Wie bewuster omgaat met wanneer en hoe hij AI inzet, draagt een klein steentje bij. De echte verandering moet echter komen van de bedrijven die deze systemen bouwen en de beleidsmakers die grenzen stellen aan het energieverbruik van datacenters.
Veelgestelde vragen
Waarom is AI slecht voor het milieu als datacenters op groene stroom draaien?
Zelfs als een datacenter op hernieuwbare energie draait, is AI nog steeds milieubelastend. De bouw van datacenters kost grondstoffen en energie. De productie van de benodigde chips verbruikt ook veel stroom en water. En doordat AI de vraag naar elektriciteit zo sterk laat stijgen, is er minder groene stroom beschikbaar voor andere toepassingen zoals elektrisch vervoer.
Hoeveel water verbruiken datacenters voor AI?
Exacte cijfers verschillen per datacenter en per locatie. Wat vaststaat is dat koeling met water een standaardmethode is in grote datacenters, en dat dit in droge regio’s een serieus probleem oplevert voor de lokale waterhuishouding. Het waterverbruik van AI-datacenters staat daardoor steeds vaker op de politieke agenda.
Is het trainen van een AI-model vervuilender dan het dagelijks gebruik?
Het trainen van een AI-model is een eenmalig maar zeer energie-intensief proces dat weken kan duren. Het dagelijks gebruik door miljoenen mensen is qua stroom per handeling kleiner, maar de schaal is zo groot dat het totale verbruik snel oploopt. Beide fases dragen op hun eigen manier bij aan de milieu-impact van AI.
Kunnen AI-bedrijven hun uitstoot compenseren met CO2-credits?
Sommige techbedrijven kopen CO2-credits om hun uitstoot te compenseren. Critici zijn daar sceptisch over, omdat die credits niet altijd even betrouwbaar zijn en de daadwerkelijke uitstoot er niet mee verdwijnt. Het is een tijdelijke maatregel, geen structurele oplossing voor de groeiende energievraag van AI.