Regenwater opvangen betekent dat je het water dat op je dak valt verzamelt en opslaat voor later gebruik, in plaats van het via het riool te laten afvoeren. Dat is slim, want regenwater is gratis, zacht van kwaliteit en uitstekend geschikt voor de tuin, de wc of de wasmachine. Bovendien voorkom je dat grote hoeveelheden water in één keer het riool in stromen, wat bij hevige buien steeds vaker problemen geeft.
De manieren om regenwater op te vangen
De eenvoudigste methode is een regenton. Die sluit je aan op de afvoerpijp van je dakgoot, zodat het regenwater automatisch wordt opgevangen. Een standaard regenton heeft een inhoud van 200 tot 500 liter en is voor weinig geld verkrijgbaar. Voor een gemiddeld gezin dat de tuin regelmatig besproeit, is een regenton snel gevuld en ook snel leeg. Ben je op zoek naar meer capaciteit, dan is een ondergrondse regenwaterput een betere keuze.
Een ondergrondse regenwaterput heeft een inhoud van 1.500 liter tot wel 10.000 liter of meer. Het water wordt via de dakgoot en een aansluitstuk naar de tank geleid, gefilterd en opgeslagen. Met een pomp maak je het water beschikbaar voor de tuin, de wc of de wasmachine. De aanleg vraagt een investering, maar over de jaren verdien je dat terug via een lagere waterrekening.
Een derde optie is een infiltratiesysteem. Daarbij vang je het regenwater op en laat je het langzaam in de bodem zakken via infiltratiekratten of speciale buizen die ondergronds liggen. Dit is minder gericht op hergebruik en meer op het voorkomen van wateroverlast en het aanvullen van het grondwater. Het is een goede keuze als je in een wijk woont met veel verharding en weinig afvoercapaciteit.
Wat heb je nodig om regenwater op te vangen?
Voor een eenvoudige opvang heb je minimaal nodig: een schoon dakoppervlak (dakpannen of metaal werken goed), een functionerende dakgoot, een afvoerpijp en een opslagvat met een overloop. De overloop is belangrijk. Als de ton of tank vol is, moet het water ergens naartoe. Zorg dat de overloop aansluit op een infiltratieplek in de tuin of terugloopt naar het riool.
Voor een grotere installatie met een ondergrondse put heb je ook een pomp nodig, een filter voor het inkomende water en eventueel een tweede filter als je het water voor de wc of wasmachine wilt gebruiken. Het leidingwerk dat naar de wc of wasmachine loopt, moet duidelijk gescheiden zijn van het drinkwaternet. Dit is wettelijk verplicht om terugstroming van regenwater naar het drinkwater te voorkomen.
Hoeveel regenwater kun je opvangen?
De hoeveelheid hangt af van het dakoppervlak en de neerslag in jouw regio. Een eenvoudige vuistregel: dakoppervlak (in m²) x neerslag (in mm) = liters. In Nederland valt gemiddeld zo’n 800 mm neerslag per jaar. Een dak van 50 m² levert dan theoretisch 40.000 liter per jaar op. In de praktijk gaat een deel verloren door verdamping, windverlies en de eerste flush (het eerste regenwater dat het dak afspoelt en relatief veel vuil bevat). Reken op een benutbaar rendement van zo’n 70 tot 80 procent van die berekende hoeveelheid.
Regels en vergunningen
Voor een eenvoudige regenton is geen vergunning nodig. Voor een grotere ondergrondse tank is dat in de meeste gemeenten ook niet nodig, maar het loont om dit te controleren bij je gemeente. Als je het regenwater wilt gebruiken voor binnengebruik (wc of wasmachine), gelden extra eisen voor de leidingaanleg. Je bent verplicht om het systeem te melden bij je drinkwaterbedrijf en te zorgen voor een goede scheiding van het drinkwaternet.
Sommige gemeenten stimuleren regenwater opvangen actief met een subsidie of een korting op de rioolheffing. Het is de moeite waard om dit na te vragen bij je gemeente, want de regelingen verschillen sterk per regio.
Wanneer is een regenwaterput het meest de moeite waard?
Een regenton verdient zichzelf terug als je de tuin regelmatig besproeit en je drinkwaterkosten wilt drukken. Een grotere put of installatie voor binnengebruik heeft een langere terugverdientijd. Als je het water ook voor de wc en wasmachine gebruikt, verbruik je per jaar al snel 30 tot 40 kubieke meter minder drinkwater per persoon minder, afhankelijk van je verbruik. Bij de huidige drinkwatertarieven (naar schatting gemiddeld rond de 1,50 tot 2 euro per kubieke meter in 2025) loopt dat over een huishouden op tot honderden euro’s per jaar.
Een regenwaterput is minder zinvol als je weinig dakoppervlak hebt, de bodem slecht doorlatend is (relevant bij infiltratiesystemen) of als de aanlegkosten niet opwegen tegen het gebruik. Huur je een woning? Bespreek het dan eerst met de verhuurder.
Begin klein als je wilt uitproberen hoe het werkt: een regenton van 300 liter is een lage drempel en geeft je direct gevoel voor de hoeveelheden water die je opvangt. Bevalt het, dan is uitbreiden naar een grotere opslagcapaciteit altijd nog mogelijk.