De circulaire economie is een manier van produceren en consumeren waarbij grondstoffen zo lang mogelijk in gebruik blijven. Niets wordt zomaar weggegooid. Materialen krijgen steeds opnieuw een nieuwe bestemming. Dat klinkt misschien simpel, maar het vraagt om een heel andere manier van denken dan we gewend zijn. Het systeem waar we nu in leven, gooit na gebruik bijna alles weg. Dat kost de aarde veel meer dan we ons vaak realiseren.
Van weggooien naar hergebruiken
Gemiddeld gebruikt een Nederlander elk jaar tientallen kilogrammen aan grondstoffen die na korte tijd als afval eindigen. Denk aan kleding die na één seizoen wordt weggegooid, of elektronica die wordt vervangen terwijl het apparaat nog prima werkt. In een circulair systeem wordt dit anders aangepakt. Producten worden zo ontworpen dat ze makkelijk te repareren, demonteren of recyclen zijn. Een telefoon heeft dan bijvoorbeeld schroeven in plaats van lijm, zodat je de batterij zelf kunt vervangen. Dit verlengt de levensduur van het product flink en vermindert de vraag naar nieuwe grondstoffen.
Drie principes die alles samenhouden
De gedachte achter kringloopeconomie steunt op drie basisprincipes. Het eerste is het voorkomen van afval en vervuiling al bij het ontwerpen van producten. Het tweede is het in gebruik houden van materialen en producten zo lang als mogelijk is. Het derde principe is het herstel van de natuur door minder grondstoffen te onttrekken aan de aarde. Deze drie principes komen uit het gedachtegoed van de Ellen MacArthur Foundation, een organisatie die wereldwijd dit soort duurzame economische modellen onderzoekt en promoot. Nederland heeft zich als land uitgesproken om in 2050 volledig circulair te zijn. Dat betekent dat er dan geen nieuwe grondstoffen meer nodig zijn, maar alleen hergebruikte materialen.
Kansen voor werk en bedrijven
Een duurzame economie zonder verspilling schept ook nieuwe banen. Denk aan technici die producten repareren, ontwerpers die nadenken over herbruikbare verpakkingen, of adviseurs die bedrijven helpen hun processen aan te passen. Op vacaturesites zijn momenteel honderden openstaande functies te vinden voor mensen die aan de slag willen in dit vakgebied. Beroepen als projectleider circulaire inkoop, duurzaamheidsadviseur of materiaalspecialist zijn steeds vaker te zien. Niet alleen grote bedrijven zoeken dit soort mensen, ook gemeenten en non-profitorganisaties werken aan plannen om hun eigen gebruik van materialen te verduurzamen. De vraag naar mensen met kennis op dit gebied groeit snel.
Wat jij zelf kunt doen
Het begint al bij kleine keuzes in het dagelijks leven. Tweedehands kleding kopen, producten lenen in plaats van kopen, of kapotte spullen laten repareren in plaats van een nieuw exemplaar te halen, dat zijn allemaal stappen in de goede richting. Steeds meer platforms en winkels spelen hierop in. Zo zijn er webshops die alleen refurbished elektronica verkopen, en kledingmerken die oude kleding terugkopen om de stof opnieuw te verwerken. Het systeem verandert mee als mensen en bedrijven samen andere keuzes maken. Elke handeling telt mee, want grondstoffen zijn eindig en de aarde heeft er maar een beperkte voorraad van.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen recyclen en circulair werken?
Recyclen is één onderdeel van circulair werken, maar circulair werken gaat verder. Bij recyclen worden materialen opnieuw verwerkt, maar dat kost vaak nog veel energie. Bij een circulaire aanpak wordt al bij het ontwerpen nagedacht over hergebruik, reparatie en langere levensduur. Het doel is om recyclen zo veel mogelijk als laatste stap te zien, niet als eerste oplossing.
Is circulaire productie duurder dan normale productie?
Circulaire productie kan in het begin duurder zijn, omdat producten anders ontworpen moeten worden. Op de lange termijn bespaart het geld, omdat er minder nieuwe grondstoffen nodig zijn. Bedrijven die producten als een dienst aanbieden, zoals het leasen van apparatuur, kunnen daardoor lagere kosten realiseren en klanten vaker terugzien voor onderhoud.
Hoe ver is Nederland met de overgang naar een circulaire economie?
Nederland heeft als doel om in 2030 het gebruik van nieuwe grondstoffen met de helft te verminderen en in 2050 volledig circulair te zijn. Er zijn al veel programma’s en samenwerkingen gaande tussen bedrijven, gemeenten en de overheid. Tegelijk blijkt uit onderzoek dat de voortgang nog te langzaam gaat om deze doelen te halen zonder extra inspanning.
Welke sectoren lopen voorop in circulaire ontwikkeling?
In de bouwsector, de mode-industrie en de elektronica-industrie zijn veel initiatieven te zien. De bouw gebruikt steeds vaker materialen uit gesloopte gebouwen opnieuw. In de mode worden vezels teruggewonnen uit oude kleding. En bij elektronica groeit het aanbod van gerepareerde en gereviseerde apparaten. Dit zijn sectoren waar de materiaalverspilling groot is, en waar winst te behalen valt.