Een milieu artikel over kunstmatige intelligentie is niet iets wat je snel verwacht, maar het is wel hard nodig. Want terwijl iedereen praat over elektrische auto’s en zonnepanelen, groeit er stiekem een nieuwe energieslokop: AI. Chatbots, beeldgeneratoren en slimme zoekmachines draaien dag en nacht op enorme datacenters. Die verbruiken stroom, heel veel stroom. En dat heeft gevolgen voor het klimaat die de meeste mensen nog niet kennen.
Hoeveel energie verbruikt één AI-opdracht
Eén zoekopdracht via een gewone zoekmachine verbruikt heel weinig energie. Maar een vergelijkbare vraag aan een AI-chatbot verbruikt tot tien keer zoveel stroom. Een enkele opdracht aan een AI-systeem staat gelijk aan het een uur branden van een gewone lamp. Dat klinkt misschien niet zo veel, maar wereldwijd worden er elke dag miljoenen van zulke opdrachten verstuurd. Tel dat bij elkaar op en je krijgt een verbruik dat vergelijkbaar is met dat van kleine landen. De reden is dat AI-systemen niet simpelweg een resultaat opzoeken. Ze berekenen een antwoord opnieuw, elke keer weer, op basis van miljarden gegevens. Dat vraagt om enorm veel rekenkracht.
Datacenters en hun CO2-voetafdruk
Achter elke AI-tool staat een datacenter vol met krachtige servers en gespecialiseerde chips. Die apparaten draaien non-stop en worden warm, waardoor ze ook nog eens gekoeld moeten worden. Voor die koeling is weer extra energie nodig. Grote techbedrijven bouwen steeds meer van deze centra, verspreid over de hele wereld. In gebieden waar de stroom nog grotendeels van steenkool of gas komt, is de impact op het klimaat extra groot. De CO2-uitstoot die hierbij vrijkomt, draagt bij aan de opwarming van de aarde. Sommige bedrijven proberen hun datacenters te draaien op groene energie, maar dat lukt lang niet altijd. De vraag naar stroom groeit namelijk sneller dan de aanleg van windmolens of zonneparken.
Water en grondstoffen: de verborgen kosten
Naast stroom verbruiken datacenters ook grote hoeveelheden water. Dat water wordt gebruikt om de servers te koelen. Naar schatting verbruikt een datacenter soms miljoenen liters water per dag. In gebieden met droogte of watertekort is dat een serieus probleem. Daarnaast zijn de chips in deze servers gemaakt van zeldzame materialen die uit de grond worden gehaald. Denk aan lithium, kobalt en andere grondstoffen waarvan de winning het landschap en ecosystemen aantast. De ecologische impact van AI gaat dus verder dan alleen de stroomrekening. Het raakt ook de bodem, het water en de biodiversiteit op plekken die vaak ver weg liggen van de landen waar AI het meest gebruikt wordt.
Wat kun jij doen om de impact te verkleinen
Het goede nieuws is dat kleine aanpassingen in je gebruik al verschil maken. Stel alleen een vraag aan een AI-tool als het echt nodig is. Gebruik voor eenvoudige zoekopdrachten een gewone zoekmachine, want die is veel zuiniger. Kies waar mogelijk voor diensten die openlijk rapporteren over hun energieverbruik en duurzaamheidsplannen. Sommige AI-tools werken al deels op hernieuwbare energie en worden steeds efficiënter. Dat is een positieve ontwikkeling, maar het tempo waarmee AI groeit, maakt het lastig om dit bij te houden. Als gebruiker heb je meer invloed dan je denkt. Bewust gebruik van technologie is een van de makkelijkste manieren om je eigen klimaatimpact te verlagen, zonder dat je iets groots hoeft te veranderen in je leven.
Veelgestelde vragen
Is het gebruik van AI echt zo schadelijk voor het klimaat als wordt gezegd?
Ja, het gebruik van AI heeft een aanzienlijke klimaatimpact. Eén opdracht aan een AI-systeem verbruikt veel meer energie dan een gewone zoekopdracht. Bij miljoenen gebruikers per dag loopt dat verbruik snel op. Daarbij komt de uitstoot van datacenters die in veel gevallen nog op niet-duurzame energie draaien.
Waarom verbruikt AI zoveel meer stroom dan een gewone zoekopdracht?
AI berekent elk antwoord opnieuw op basis van een enorm netwerk van gegevens. Een zoekmachine zoekt een bestaand resultaat op, maar een AI-chatbot genereert een nieuw antwoord. Dat genereren kost veel meer rekenkracht en dus veel meer stroom.
Zijn er AI-bedrijven die proberen duurzamer te werken?
Sommige grote techbedrijven investeren in groene energie voor hun datacenters en proberen hun systemen zuiniger te maken. Maar de groei van AI gaat zo snel dat de duurzaamheidsinspanningen de vraag naar energie nog niet kunnen bijhouden.
Wat is het verband tussen AI en waterverbruik?
Datacenters die AI-systemen laten draaien, gebruiken grote hoeveelheden water om hun servers te koelen. In regio’s met weinig neerslag of droogte zorgt dit voor extra druk op de lokale watervoorraad.