Regenwater hergebruiken: zo doe je het slim en praktisch

Regenwater hergebruiken betekent dat je opgevangen regenwater inzet voor toepassingen waarbij geen drinkwaterkwaliteit nodig is, zoals het besproeien van de tuin, het doorspoelen van het toilet of het wassen van de auto. Dat scheelt drinkwater en verlaagt je waterrekening. Bovendien verminder je de druk op het riool bij hevige regenbuien, wat zeker in stedelijke gebieden een voordeel is.

De makkelijkste manier om ermee te beginnen is een regenton aan je dakgoot hangen. Maar er zijn meer opties, van eenvoudig tot uitgebreid, en de keuze hangt af van hoeveel water je wilt opvangen en waarvoor je het gebruikt.

Waarvoor kun je hergebruikt regenwater inzetten?

Regenwater is niet geschikt om te drinken of te koken, maar voor veel andere doeleinden werkt het prima. De meest gebruikte toepassingen zijn:

• Tuin besproeien en planten water geven
• Toilet doorspoelen
• Auto, fiets of tuinmeubelen afspuiten
• Wasmachine gebruiken (met een apart systeem)
• Vloeren en paden schoonmaken

Planten groeien vaak zelfs beter op regenwater dan op kraanwater, omdat regenwater zachter is en geen chloor of kalk bevat. Zeker in gebieden met hard leidingwater is dat een merkbaar verschil.

De regenton: goedkope en eenvoudige oplossing

Een regenton is de meest toegankelijke manier om regenwater te hergebruiken. Je sluit hem aan op de afvoerpijp van je dakgoot, waarna het regenwater dat van je dak stroomt direct wordt opgevangen. Een standaard regenton heeft een inhoud van 200 tot 500 liter. De aanschafkosten liggen naar schatting rond de 30 tot 80 euro in 2025, afhankelijk van de grootte en het model.

Let bij de plaatsing op een paar dingen. Zet de ton op een verhoogde plek (een stevig onderstel of betonblokken), zodat je er makkelijk een gieter onder kunt houden. Zorg voor een goed afsluitbaar deksel om muggen te weren en vuil buiten te houden. Een overloop is ook handig: als de ton vol is, moet het water ergens naartoe. Verbind die overloop met een grindbed of ander infiltratiepunt in de tuin, zodat het water in de bodem zakt in plaats van richting het riool te stromen.

Een regenwatertank: meer capaciteit voor serieus gebruik

Wil je regenwater grootschaliger inzetten, bijvoorbeeld voor het toilet of de wasmachine, dan is een ondergrondse of bovengrondse regenwatertank een logische stap. Deze tanks hebben een inhoud van 1.000 tot 10.000 liter of meer. Een ondergrondse tank van zo’n 3.000 liter kost naar schatting tussen de 1.000 en 3.000 euro in 2025, inclusief installatie. Daarboven komen de kosten voor een pomp, filters en leidingwerk.

Bij een systeem dat is aangesloten op het toilet of de wasmachine heb je ook een drukpomp nodig. Die pompt het water automatisch op zodra je spoelt of wast. Een fijnfilter bij de inlaat houdt bladeren en vuil buiten de tank. Sommige systemen hebben ook een noodaansluiting op het leidingwater, zodat je nooit zonder water zit als de tank leeg is. Dat is een slim detail, zeker in droge zomers.

Hoeveel regenwater kun je opvangen?

De hoeveelheid water die je opvangt, hangt af van het dakoppervlak en de neerslag in jouw regio. Een vuistregel: per vierkante meter dakoppervlak en per millimeter regen vang je ongeveer 0,9 liter op (de rest verdampt of gaat verloren via de goten). In Nederland valt gemiddeld zo’n 800 millimeter neerslag per jaar.

Een eenvoudig rekenvoorbeeld: stel dat je 50 m² dakoppervlak aansluit op een regensysteem. Dan vang je per jaar ruwweg 50 x 800 x 0,9 = 36.000 liter op. Dat is 36 kuub water, wat behoorlijk veel is. Zelfs met een kleine ton van 500 liter merk je al snel dat je de tuin nauwelijks meer hoeft te besproeien uit de kraan.

Regenwater hergebruiken en de regels

In Nederland mag je regenwater hergebruiken voor toepassingen buiten de drinkwatercategorie. Er zijn geen specifieke vergunningen nodig voor een regenton of een kleine tank. Gebruik je regenwater voor het toilet of de wasmachine via een eigen installatie, dan moet dat systeem duidelijk gescheiden zijn van het drinkwaternet. Kruisverbindingen zijn verboden, omdat besmetting van het drinkwaternet gevaarlijk is. Laat dit soort installaties altijd door een erkend installateur aanleggen.

Sommige gemeenten stimuleren het opvangen van regenwater actief en bieden subsidie aan voor de aanschaf van een regenton of tank. Check hiervoor de website van jouw gemeente of het Duurzaam Bouwloket.

Is regenwater hergebruiken altijd de moeite waard?

Een regenton terugverdienen via besparingen op de waterrekening duurt bij een eenvoudig systeem al snel een paar jaar. Dat is vrij lang voor zo’n kleine investering. Het milieuvoordeel is er wel degelijk, maar wie puur financieel rekent, moet realistisch zijn. Een grote ondergrondse tank terugverdienen kan tien jaar of langer duren, afhankelijk van je gebruik en de waterprijs in jouw gemeente.

Het hergebruiken van regenwater is het meest zinvol als je een grote tuin hebt en die regelmatig besproeien moet, als je in een gebied woont met hoge waterprijzen of als jouw gemeente overlast heeft van wateroverlast bij buien. In die situaties zijn zowel de financiële als de praktische voordelen het grootst.

Begin simpel met een regenton als je net start, en schaal op naar een grotere tank als je merkt dat je het systeem serieus gebruikt. Dat is de meest praktische en eerlijke aanpak voor de meeste huishoudens.