pH van regenwater: wat is het en waarom is het zurig?

De pH van regenwater ligt van nature tussen de 5 en 5,6, wat betekent dat regenwater van nature licht zuurachtig is. Dat is geen teken van vervuiling, maar een natuurkundig gegeven. Schoon regenwater lost namelijk koolstofdioxide (CO₂) uit de lucht op, waardoor er koolzuur (H₂CO₃) ontstaat. Dat koolzuur verlaagt de pH tot onder de neutrale waarde van 7.

Voor de duidelijkheid: een pH van 7 is neutraal, lager dan 7 is zuur, hoger dan 7 is basisch. Regenwater zit dus van nature aan de licht zure kant, nog voor er sprake is van enige luchtvervuiling.

Waarom is de pH van regenwater lager dan 7?

De reden is simpel: lucht bevat altijd een kleine hoeveelheid CO₂. Wanneer regendruppels door de atmosfeer vallen, nemen ze dat gas op. Het CO₂ reageert met het water en vormt koolzuur. Koolzuur is een zwak zuur, maar sterk genoeg om de pH van regenwater te verlagen naar ongeveer 5,6.

Dit is geen vervuild water. Het is de chemische evenwichtstoestand die ontstaat bij contact met de gewone buitenlucht. Zelfs op een onbewoond eiland ver van elke industrie heeft regenwater een pH die lager is dan 7.

Wanneer wordt regenwater écht zuur? Het verschil met zure regen

Van zure regen is sprake als de pH van regenwater duidelijk lager uitvalt dan de natuurlijke waarde van 5,6. Dat gebeurt wanneer er extra zuurvormende stoffen in de lucht aanwezig zijn, zoals zwaveldioxide (SO₂) en stikstofoxiden (NOₓ). Die stoffen komen vrij bij het verbranden van fossiele brandstoffen en bij bepaalde industriële processen. In de lucht reageren ze met water en zuurstof tot zwavelzuur en salpeterzuur. Regen die zulke stoffen opneemt, kan een pH hebben van 4 of zelfs lager.

Om dat in perspectief te zetten: de pH-schaal is logaritmisch. Een verschil van één punt betekent een tienvoudig verschil in zuurgraad. Regen met een pH van 4 is dus tien keer zo zuur als regen met een pH van 5. Een pH van 3 is al vergelijkbaar met azijn.

pH van regenwater in de praktijk: wat merk je ervan?

Voor de meeste dagelijkse toepassingen merk je weinig van de licht zure pH van regenwater. Drinkbaar is het sowieso niet zomaar (het bevat geen mineralen en kan verontreinigingen bevatten), maar voor plantenwater of toiletspoeling is de zuurgraad nauwelijks relevant.

Wil je regenwater opvangen voor de tuin of moestuin, dan is de pH van 5 tot 5,6 in veel gevallen zelfs gunstig. Veel tuinplanten en groenten groeien goed bij een licht zure bodem-pH. Regen past daar van nature bij.

Let op: als je regenwater opvangt in een ton of cisterne, kan de pH in de loop van de tijd veranderen door algen, bladeren of andere organische stoffen die erin belanden. Het is verstandig de ton regelmatig schoon te houden als je het water wilt gebruiken voor gevoelige planten of irrigatiesystemen.

Zelf de pH van regenwater meten

Met een eenvoudige pH-meter of pH-teststrookjes kun je de zuurgraad van regenwater thuis meten. Zulke strips zijn goedkoop en verkrijgbaar bij tuincentra of online. Meet het water bij voorkeur direct nadat het gevallen is, want langer bewaard regenwater kan worden beïnvloed door het materiaal van de opvangbak of door biologische activiteit.

Komt de meting uit op 5 tot 5,6? Dan is er niets aan de hand. Ligt de pH structureel onder de 5, dan is het de moeite waard om te kijken of er lokale bronnen van luchtverontreiniging een rol spelen, of dat de opvangbak zelf iets bijdraagt aan de verzuring.

De pH van regenwater van 5 tot 5,6 is dus normaal en hoort bij de natuur. Pas als die waarde significant lager uitvalt, is er reden om aandacht te besteden aan de luchtkwaliteit of de opvangomstandigheden. Voor dagelijks gebruik in de tuin of bij het opvangen van regenwater is licht zuur regenwater doorgaans geen probleem.