Buffervat voor een zonneboiler: zo kies je de juiste maat

Een buffervat bij een zonneboiler slaat warm water op dat de zonnecollectoren overdag hebben verwarmd, zodat je dat warmte later kunt gebruiken. De capaciteit van dat vat bepaalt hoeveel warm water je op een dag kunt tappen, ook als de zon niet schijnt. De vuistregel die installateurs hanteren: reken op 50 tot 80 liter vatinhoud per persoon in het huishouden.

Voor een gezin van vier personen kom je dan uit op 200 tot 320 liter. Maar die vuistregel is een startpunt, geen eindantwoord. Hoeveel liter je echt nodig hebt, hangt af van je tappatroon: wanneer je doucht, of je een bad neemt en hoeveel mensen tegelijk warm water gebruiken.

Hoe groot moet een buffervat voor een zonneboiler zijn?

Het handigste is om je warmwatervraag per ochtend in kaart te brengen. Stel: twee personen douchen elk vijf minuten, vlak na elkaar. Een gemiddelde douchekop gebruikt zo’n 10 tot 12 liter per minuut op 38 graden. Twee keer vijf minuten douchen betekent dan 100 tot 120 liter warm water. Houd je ook rekening met afwassen of een wasbeurt overdag, dan tik je al snel 150 liter aan.

Een vat van 150 liter is dan aan de krappe kant, zeker op bewolkte dagen. Kies je voor 200 of 250 liter, dan heb je meer buffer en haalt de zonneboiler de inhoud ook makkelijker op temperatuur als de zon de dag erna weer schijnt.

Liever iets te groot dan te klein

Een licht overgedimensioneerd buffervat heeft weinig nadelen. Je betaalt iets meer voor het vat zelf, maar de warmteverliezen van een goed geïsoleerd vat zijn beperkt. Een onderdimensioneerd vat is een groter probleem: het warme water raakt op voor iedereen gedoucht heeft, en de bijverwarming (gas, warmtepomp of elektrisch) moet dan vaker bijspringen. Dat kost energie en geld.

Een te groot vat heeft wel een grens. Als het vat véél te groot is ten opzichte van je collectorsysteem, krijgen de collectors het water nooit volledig op temperatuur. De zon verwarmt dan een te grote hoeveelheid water maar half, en je haalt minder rendement uit je installatie.

Verhouding tussen vat en collector

Installateurs kijken ook naar de verhouding tussen de vatinhoud en het collectoroppervlak. Een gangbare richtlijn is 50 tot 75 liter per vierkante meter collector. Bij twee vierkante meter collector past een vat van 100 tot 150 liter. Bij drie vierkante meter past een vat van 150 tot 225 liter. Gebruik je meer collector, dan vergroot je ook de benodigde vatinhoud mee.

Collectoroppervlak	Aanbevolen vatinhoud
2 m²	100 tot 150 liter
3 m²	150 tot 225 liter
4 m²	200 tot 300 liter
5 m²	250 tot 375 liter

Combinatievaten en combiboilers

Sommige buffervaten voor een zonneboiler zijn zogenoemde combivaten: ze hebben twee warmtewisselaars. De onderste is aangesloten op de zonnecollector, de bovenste op een cv-ketel of warmtepomp. Zo verwarmt de zon het water eerst zo veel mogelijk op, en de ketel maakt het af als dat nodig is. Dit type vat is compacter dan twee aparte toestellen en werkt goed in combinatie met zowel gas als een warmtepomp.

Let bij een combinatievat op de inhoud per zone. Sommige vaten hebben een relatief klein bovenste gedeelte dat door de ketel wordt bijverwarmd. Als dat deel te klein is, loop je ’s ochtends snel tegen de grens aan, ook als het onderste deel nog warm is maar niet warm genoeg is om te tappen.

Praktische tips bij de keuze

• Reken je tappatroon door: hoeveel minuten douchen, hoeveel mensen, hoe laat?
• Tel ook het warmwaterverbruik buiten het douchen mee: afwassen, handen wassen, bad vullen.
• Kies bij twijfel de maat groter: een vat 20 tot 30% ruimer dan je berekende behoefte is een verstandige marge.
• Zorg voor een goed geïsoleerd vat (minimaal PUR-schuimisolatie rondom) om warmteverlies te beperken.
• Controleer of het vat past in de meterkast of technische ruimte: een 300-litervat is flink groot.

Het buffervat is het hart van je zonneboilersysteem. Een goed gekozen vatgrootte zorgt dat je de opgewekte zonnewarmte ook echt benut, zonder dat je ’s ochtends te vroeg door het warme water heen bent. Neem de moeite om je verbruik concreet in te schatten voor je een vat kiest, en overleg met een installateur over de juiste combinatie van vat en collector voor jouw situatie.